Opvangcentra en sanctuaries spelen een heel belangrijke rol in dierenwelzijn. Dit door het ondersteunen van de ordediensten en de maatschappelijke aandacht te wekken voor het behoud van de natuur en de biodiversiteit:
Dierenwelzijn
Dieren worden voor heel wat redenen naar een opvangcentrum of sanctuary gebracht. Exotische dieren (inheemse en meestal wilde dieren) worden veelal gehouden als huisdieren, gebruikt in de entertainmentwereld (bv. circussen, audio-visuele bedrijven, bars en nachtclubs en als extra’s door straatentertainers) of ze worden gehouden in vervallen dierentuinen.

Er is afdoend bewijs van de slechte omstandigheden van dieren die gehouden worden in dierentuinen die niet aan de wetgeving voldoen [1] en gebruikt worden in circussen [2]. Onderzoek wijst uit dat het houden en verhandelen van exotische huisdieren een bedreiging vormen voor de biodiversiteit en ecologie, de gezondheid en veiligheid van de koper en de gezondheid en het welzijn van het dier [3]. De diversiteit van exotische dieren die gehouden worden als huisdieren bedraagt meer dan 1000 soorten en gaat van ongewervelden, amfibiëen, reptielen, vogels tot en met zoogdieren (inclusief niet-menselijke primaten). Het inheemse wilde dierenrijk heeft onherroepelijke schade geleden door de bemoeizucht van de mens en activiteiten zoals luchtvervuiling door het verkeer, verwoesting van de natuurlijke habitat en plaatselijke klimaatsveranderingen.
Veel van de dieren die binnenkomen bij opvangcentra en sanctuaries lijden aan ernstige fysieke en psychologische problemen. Professioneel beheerde opvangcentra en sanctuaries spelen een duidelijke rol in dierenwelzijn.  Zij voorzien in de nodige faciliteiten en goed opgestelde diëeten met als doel het zo specifieke gedrag per soort te kunnen herstellen, net zoals hun terug een goede fysieke en psychologische gezondheid te kunnen geven.
 Een opvangcentrum voorziet in een korte opvang, verzorging en rehabilitatie met als doel om een beter geschikte en duurzamere plaats te vinden ergens anders.
 Rehabilitatiecentra voorzien in onderdak, verzorging en rehabilitatie met als doel om inheemse wilde dieren terug in hun natuurlijke omgeving te plaatsen.
 Sanctuaries voorzien in levenslang duurzaam onderdak, verzorging en rehabilitatie. Veel faciliteiten combineren de verschillende werkwijzes.

Ordediensten
Opvangcentra en sanctuaries bevorderen niet enkel het individuele dierenwelzijn maar ze spelen ook andere belangrijke rollen. Alhoewel opvangcentra en sanctuaries door hun bestaan alleen al aantonen dat er een probleem bestaat in het toepassen van de wet inzake dierenwelzijn, ondersteunen de centra toch ook de nationale en regionale inspanningen van de ordediensten door inbeslaggenomen dieren op te vangen. Daar waar er geen opvangcentra en sanctuaries bestaan, worden er duidelijk minder inspanningen geleverd door de overheid om de illegale handel en het houden van wilde dieren een halt toe te roepen. Inbeslaggenomen dieren worden gebruikt als bewijsmateriaal in smokkelzaken en gevallen van dierenmishandeling en wreedheden. Het personeel van opvangcentra en sanctuaries dienen als expertgetuigen en helpen zo de politie, de douane en autoriteiten op het vlak van exotische wilde dieren om smokkelaars en dierenmishandelaars te vervolgen.
Het individu of de organisatie moet geloven dat er een grote kans is om gepakt te worden, dat de straf op overtredingen ernstig en serieus is, en dat de straf veel zwaarder doorweegt dan de voordelen van het negeren van de restricties. Enkel dan heeft de wet een stoppend effect. Arrestatie, vervolging, gevangenisstraf en het publiek op de hoogte brengen van de actie, kan potentiële overtreders stoppen, het rapporteren van criminele activiteiten vergemakkelijken, en uiteindelijk ook het publiek onder de aandacht brengen dat handel, het houden van exotische dieren en dierenmishandeling een criminele daad is met consequenties.  Opvangcentra en sanctuaries spelen een belangrijke rol in het opleggen van de wetten inzake dierenwelzijn door te voorzien in een plaats voor inbeslaggenomen wilde dieren en door de ordediensten te ondersteunen bij acties.

Bewustmaking verhogen
Op lokaal niveau, kunnen opvangcentra en sanctuaries openstaan voor het publiek waardoor bezoekers kunnen geïnformeerd worden over de dieren en waarom ze naar de centra werden gebracht. De belangrijkheid van het onderwijzen met als doel empathie te ontwikkelen en de natuur en biodiversiteit beter te begrijpen wordt wereldwijd erkend. Opvangcentra en sanctuaries zijn daarvoor ideaal, maar dit enkel en alleen als het dierenwelzijn hun toppriorriteit blijft. Niet alle opvangcentra en sanctuaries staan open voor het publiek maar ze kunnen ook helpen om mensen meer bewust te maken van dit alles door middel van effektieve communicatie, netwerking en hun deelname aan campagnes en onderzoeken.


Natuurbehoud en biodiversiteit
Opvangcentra en sanctuaries ondersteunen natuurbehoud en biodiversiteit op nationaal, regionaal en internationaal niveau door de ordediensten te ondersteunen en de bewustmaking van deze problematiek bij het publiek te vergroten. Het werk van de opvang- en rehabilitatiecentra inzake inheemse wilde dieren kan op een directe manier helpen om de biodiversiteit te herstellen door de dieren terug te plaatsen in hun natuurlijke habitat.