Een sanctuary - een permanent opvangcentrum voor wilde dieren in nood

 
Sanctuary De Zonnegloed voorziet in gespecialiseerde, permanente opvang voor uitheemse wilde dieren. Het gaat om dieren uit circussen of dierentuinen die het niet te nauw nemen met de wetgeving. Ook worden uitheemse wilde dieren regelmatig door particulieren als illegaal huisdier gehouden.

Momenteel kan de overheid bij een in beslagname van uitheemse dieren terecht bij tijdelijke opvangcentra. Maar daarmee zijn de dieren nog niet geholpen. De capaciteit van tijdelijke opvangcentra is beperkt en daarom startte in 2011 De Zonnegloed met een permanent opvangcentrum. Ondertussen beslaat het centrum zeven hectaren met verblijven voor onder andere primaten, grote katachtigen, kleine en grote roofdieren, reptielen en roofvogels. Er worden 120 verschillende soorten opgevangen, met in het totaal een 350 dieren.

De Zonnegloed wil op deze manier uitheemse wilde dieren die niet meer terug naar het wild kunnen een permanente en veilige plek geven waar ze gespecialiseerde zorg krijgen.

 

Wilde dieren in dierentuinen

Ondanks dat een discussie over het nut van dierentuinen zeer interessant kan zijn, willen we daar nu niet verder op ingaan. Wel willen we aankaarten dat er, zelfs in Europa, nog dierentuinen bestaan die het niet zo nauw nemen met de geldende regelgevingen.

Zoos waarbij er te weinig inkomsten zijn, of waar er geen goed beleid gevoerd wordt, vervallen vaak tot armzalige plekken. De verblijven en gebouwen raken in verval, de dieren krijgen niet voldoende zorg of voeding waardoor het welzijn van de dieren in gevaar komt. Wanneer dit aan het licht komt, treden dierenorganisaties op om samen met de overheid de zoo te sluiten. Alleen is er met het sluiten van de dierentuin nog geen oplossing voor de vele dieren die daar zitten. In dat geval wordt er onder andere aan De Zonnegloed om hulp gevraagd. Meestal worden de dieren eerst ondergebracht in een tijdelijk opvangcentrum, waar de dieren de eerste en nodige zorg ontvangen. Van zodra de dieren stabiel zijn, kunnen ze overgebracht worden naar onze sanctuary. Bij ons worden de ex-dierentuindieren dan voor de rest van hun leven gehuisvest en ontvangen ze gespecialiseerde zorg.

 

Wilde dieren in circussen

Gelukkig zijn er steeds meer Europese landen die een verbod zetten op het gebruik van wilde dieren in het circus. Je kan je afvragen of dat verbod noodzakelijk is, maar als je je bedenkt dat de dieren 90% van hun leven opgesloten zitten in kleine, vaak slecht-onderhouden trailers en dat de dieren onder marteling hun kunstjes leren, dan heb je snel genoeg je antwoord. Ook worden gevaarlijke dieren, denk aan leeuwen of beren vaak minder gevaarlijk gemaakt, door hun nagels en tanden uit te trekken.

In België is er sinds 2014 een verbod voor circussen op het gebruik van wilde dieren tijdens optredens. Als je bedenkt dat dit voor de eigenaars en werknemers van een circus, een groot deel van hun inkomsten in het gedrang brengt, dan kan je begrijpen dat hier veel ophef over geweest is en komt het nog steeds voor dat circussen de regels aan hun laars lappen. Zeker in de eerste jaren na de nieuwe wetgeving vonden er regelmatig inbeslagnames plaats waarbij de dieren door de overheid uit de verschrikkelijke situatie gehaald moesten worden. De dieren komen meestal in de eerste plaats terecht in het Natuurhulpcentrum en verhuizen dan later naar een permanent centrum als De Zonnegloed.

Momenteel geldt het verbod enkel voor wilde dieren. Exotische gedomesticeerde dieren als kamelen en lama’s en huisdieren als paarden en honden mogen wel nog gehouden worden. Al zijn de regels wel verstrengt en moeten de verblijven van de dieren aan de wettelijke normen voldoen. Toch zijn wij als sanctuary voorstander van circussen die helemaal geen dieren meer gebruiken in hun shows.

 

Wilde dieren als huisdier

In België is er een positieve lijst voor zoogdieren en reptielen. Op deze lijsten staan alle dieren vermeld die je als particulier zonder vergunning als huisdier mag houden. Ondanks deze lijsten worden er toch nog vaak wilde dieren illegaal als huisdier gehouden.

Als sanctuary zien we dagelijks de gevolgen van particulieren die denken toch te kunnen zorgen voor een uitheems wild dier die niet op de positieve lijsten vermeld staat. Vaak worden deze dieren meteen na hun geboorte weggehaald bij hun moeder en komen ze enkel in aanraking met mensen. Het dier gaat zich identificeren met de mens als soortgenoot en zal wanneer het opgroeit steeds meer vanuit instinct met zijn huisgenoten omgaan. Als je denkt aan een aap, dan zal het dier tijdens de ‘puberjaren’ zijn plaats willen zoeken binnen de hiërarchie van het gezin. Hij zal regelmatig het gevecht aangaan met het tot dan toe dominante mannetje van de ‘groep’ om zijn eigen plaats te verhogen. Dit resulteert in sterke agressie naar de verschillende gezinsleden met bijtaanvallen.

Ook zien we regelmatig dat mensen vanuit een impuls een dier als huisdier nemen. Een groene leguaan ziet er indrukwekkend uit, maar men vergeet dat dit dier met gemak meer dan een meter lang kan worden. Voor zo’n groot dier heeft men een aangepast terrarium nodig. Al snel wordt de verzorging voor het dier teveel voor de mensen en willen ze van het dier af. Het gevolg is vaak dat de mensen het dier of verwaarlozen of dumpen in de natuur ondanks dat het jaaginstinct van het dier nooit ontwikkeld is geweest en dus zichzelf niet in leven kan houden.

 

Illegale handel

De illegale handel in exotische wilden dieren wordt onder andere in stand gehouden door particulieren die ondanks de wetgevingen toch een exotische dier als huisdier willen houden. Omdat deze dieren niet verkocht worden in een dierenwinkel moet men gebruikmaken van smokkelaars en illegale handelaren. Ook de vraag naar ivoor en neushoornhoorn zorgt ervoor dat de illegale handel in stand gehouden wordt.

In De Zonnegloed komen geregeld slachtoffers van de dierenhandel terecht. Na de eerste nodige zorgen bij een tijdelijk opvangcentrum kunnen ze hier voor de rest van hun leven een nieuwe thuis vinden.

 

Dieren uit laboratoria

We denken er liever niet aan, maar ook in België worden er nog steeds proefdieren gebruikt in laboratoria van universiteiten, farmaceutische bedrijven en andere instellingen. Deze dieren worden van jongst af aan in kleine hokjes gehouden en ondergaan vaak lange en pijnlijke behandelingen. Diersoorten die het meest gebruikt worden zijn muizen, ratten, katten en honden, maar ook primaten (apen) worden regelmatig gebruikt. Samen met tal van andere dierenorganisaties roept De Zonnegloed de labo's op om over te schakelen op alternatieven.

Uitheemse wilde dieren die uit labo’s gered kunnen worden, worden vaak eerst in een tijdelijk opvangcentrum opgevangen en kunnen daarna onder andere terecht in De Zonnegloed waar ze een dierwaardig bestaan krijgen.

 

Plaatsing van uitheemse wilde dieren

De Zonnegloed is een sanctuary – een permanent opvangcentrum voor wilde dieren in nood. Wij hebben vaak niet de draagkracht om bij wantoestanden zelf op te treden en daarom werken we regelmatig samen met verschillende tijdelijke opvangcentra. Een wild dier in nood wordt uit de situatie gehaald en krijgt de eerste nodige zorg door werknemers van het tijdelijke opvangcentrum. Wanneer het dier stabiel is, wordt er gekeken of het dier permanent kan opgevangen worden door een eindopvangcentrum als Sanctuary De Zonnegloed.

 

Over grenzen heen

Sanctuary De Zonnegloed is lid van EARS - European Alliance of Rescue Centers and Sanctuaries. Deze organisatie brengt alle opvangcentra binnen Europa samen en zorgt voor een goede samenwerking over de landsgrenzen heen.

 

Het doel van het EARS-netwerk is:

  • Platform voor meer en betere samenwerking van Europese opvangcentra voor wilde dieren
  • Gezamenlijk streven naar een betere opvang en verzorging van wilde dieren
  • Gezamenlijk streven naar meer dierenwelzijn
  • Aanpakken van de achterliggende oorzaken (wilde dieren in circussen, slechte dierentuinen, illegale huisdieren,...)
  • Vertegenwoordigen van zijn aangesloten leden
  • Meer bekendheid verwerven binnen Europa

 

Een goede samenwerking zorgt ervoor dat dieren van dezelfde soort samen opgevangen kunnen worden. Wanneer een dier opgevangen moet worden, plaatsen we die het liefst (eventueel na de nodige rehabilitatie) bij soortgenoten. De kans is groot dat de soort nog niet opgevangen wordt in België, maar misschien wel al in een buurland.

Een goede samenwerking zorgt ervoor dat elk dier een nieuwe opvangplek krijgt. De opvangplaatsen binnen België zijn beperkt. De centra die zich inzetten voor de opvang van wilde dieren ontvangen geen subsidies vanuit de overheid en kunnen zich enkel staande houden door de steun van vele donateurs, bezoekers, vrijwilligers, … . Het uitbouwen van de verschillende centra is daardoor zeer beperkt en veel dieren kunnen in België niet terecht. Door de samenwerking via EARS loopt er een goede communicatie tussen de verschillende opvangcentra in Europa over o.a. beschikbare plaatsen.

Een goede samenwerking zorgt ervoor dat er ingegrepen kan worden bij malpraktijken die grensoverschrijdend zijn. Denk hierbij aan illegale handel of rondtrekkende circussen.

Een goede samenwerking zorgt ervoor dat we een gezamenlijk front vormen naar de Europese Unie en de verschillende overheden van de Europese landen. Hierdoor kan er meer druk gelegd worden op het doorvoeren van betere wetgevingen, degelijke ondersteuning, … en hopelijk kan het dierenleed zo bij de bron aangepakt worden.